یکی از فاکتور های اصلی در طراحی و ارزیابی ماشین آلات، تجهیزات و ساختمان ها، افزایش ایمنی و کاهش خطای انسانی جهت پیشگیری از حوادث، آتش سوزی و اطفای حریق می باشد. یکی از مهم ترین راهکار های بالا بردن ایمنی در محیط کار و زندگی، به کار بردن سیستم های اطفای حریق است. در این مطلب، شما را با مفهوم کلی اطفای حریق، انواع مختلف آن، اجزا و چگونگی عملکرد سیستم های اطفای حریق آشنا خواهیم کرد.
عملکرد سیستم اطفای حریق
به طور کلی، اطفای حریق، از عناصری تشکیل شده که بعد از تشخیص وجود حریق، با استفاده از مواد مختلف، اقدام به خاموش کردن آن می کنند. این عملیات، توسط یک ماده شیمیایی خشک یا مرطوب به منظور خاموشی، کنترل یا جلوگیری از گسترش آتش صورت می گیرد. این سیستم، به وسیله یک کنترل پنل نظارت شده و به صورت خودکار عمل می کند. سیستم اطفای حریق، وظیفه کاهش تلفات و خسارات مالی و جانی را بر عهده داشته و به صورت مستقیم، در مهار و خاموش کردن آتش نقش ویژه ای دارد.
مواد مورد استفاده در سیستم اطفای حریق
سیستم های اطفای حریق، بسته به نوع حریق، از مواد مختلفی برای مهار و خاموش کردن آن استفاده می کنند. در ادامه، انواع مواد به کار رفته در این سیستم ها را بررسی می کنیم.
همچنین شما می توانید انواع سیستم اطفا حریق را از گروه صنعتی آژمان تهیه کنید.
پودر و گاز
از پودر های شیمیایی و پودر خشک مانند کربنات ها، سولفات ها و فسفات ها، به منظور مهار و خاموش کردن آتش، در سیستم های اطفای حریق و کپسول آتش نشانی پودر و گاز استفاده می شود.
گاز کربنیک
گاز کربنیک غیر قابل احتراق ، بی بو و خنثی، خنک و غیر سمی بوده، که از دیرباز به عنوان یک گاز آتش نشانی در دستگاه های ثابت اتوماتیک، خاموش کننده های دستی و چرخ دار از آن استفاده شده است. به دلیل اینکه وزن این گاز از هوا سنگین تر است، در صورت پرتاب روی آتش، اکسیژن را خارج کرده و خود، جایگزین آن می شود.
فوم یا کف
کف یا فوم استفاده شده در سیستم های اطفای حریق، به مایعی گفته می شود، که در صورت پرتاب بر روی مواد آتش زا، به سرعت روی آن را پوشانده و موجب جلوگیری از برخاستن گاز قابل اشتعال از روی مواد می شود. علاوه بر آن، با پوشاندن سطح ماده آتش زا، از رسیدن اکسیژن به آتش جلوگیری می کند. فوم یا کف، وزنی کمتر از وزن مواد و مایعات قابل اشتعال داشته و به این ترتیب، در سطح آن شناور شده و پایین نمی رود.
خاموش کننده هالوژنه
به طور کلی، عملکرد خاموش کننده های هالوژنه، شباهت زیادی با گازکربنیک دارد. به این صورت که، مانند گاز کربنیک، به سرعت روی سطح مواد آتش زا را پوشانده و جایگزین هوا می شود. به این ترتیب، وقتی مواد از خاموش کننده بیرون ریخته می شود، به سرعت به بخار تبدیل شده و به اصطلاح تبخیر می شود.
انواع سیستم اطفای حریق
سیستم های اطفای حریق، بر اساس نوع آتش و مواد درگیر، انواع مختلفی دارند. در ادامه، به بررسی مهم ترین و رایج ترین انواع این سیستم ها می پردازیم.
سیستم های اسپرینکلر
این سیستم ها، رایج ترین و پر کاربرد ترین نوع سیستم های اطفای حریق می باشند. از سیستم اسپرینکلر، برای رها سازی آب یا سایر مواد اطفای حریق، در هنگام تشخیص آتش سوزی استفاده می شود. عملکرد این سیستم در صورتی فعال می شود، که یک هد اسپرنکلر حساس به دما بر اثر حرارت آتش، فعال شود.
سیستم های عامل تمیز
در این نوع سیستم ها از عوامل تخصصی مانند دی اکسید کربن یا آیروسل یا گاز خنثی برای مهار و خاموش کردن آتش استفاده می شود، که بدون هیچ آسیبی به اموال یا تجهیزات الکترونیکی، این کار را انجام می دهند.
سیستم های فوم
سیستم های فوم، در مناطقی که مایعات آتش زا، ذخیره یا استفاده می شود، کاربرد دارد. طراحی و ساختار سیستم های فوم به گونه ای است که، باعث ایجاد مانعی بین سوخت و هوا شده و از گسترش آتش جلوگیری می کند.
سیستم های شیمیایی خشک
در این مدل از سیستم های اطفای حریق، از پودر خشک برای مهار و خاموش کردن آتش استفاده می شود. از این سیستم، در مناطقی که خطر آتش سوزی مایعات یا گاز های قابل اشتعال وجود دارد، استفاده می شود.
روش های اطفای حریق
هر آتش سوزی، از سه عامل سوخت، حرارت و اکسیژن تشکیل می شود، که در صورت حذف یکی از این سه عامل، حریق مهار و خاموش خواهد شد. به این ترتیب، با توجه به این سه عامل، می توان عملیات اطفای حریق را با روش خاص هر کدام، انجام داد.
اطفای حریق از طریق سرد کردن
در این روش، به منظور اطفای حریق، حرارت را به زیر نقطه اشتعال رسانده و موجب اطفای حریق می شوند.
اطفای حریق از طریق خفه کردن
در این روش از اطفای حریق، باید اکسیژن محیط را تا حدی کاهش داده تا از گسترش و ادمه آتش سوزی جلوگیری شود. فرآیند کاهش سطح اکسیژن، با گاز های خنثی مانند گاز کربن دی اکسید، انجام می شود.
اطفای حریق از طریق حذف مواد قابل اشتعال
در برخی از حریق های ناشی از مایعات و گاز ها، با بستن شیر اصلی، مواد قابل اشتعال از بین رفته و از گسترش آتش، جلوگیری می شود. به طور کلی می توان گفت، مواد اطفای حریق، در برخی موارد مواد سرد کننده و در برخی موارد خفه کننده یا رقیق کننده هستند.
نکات مهم در زمان استفاده از سیستم اطفای حریق
- قبل از استفاده و به کار گیری سیستم های اطفای حریق، آموزش های لازم و مرتبط با آن را بدانید.
- استفاده از کپسول هایی با اندازه مناسب
- استفاده از برچسب های روی دستگاه، که شامل اطلاعاتی مانند شارژ، سرویس، تاریخ بازرسی و غیره هستند.
- قرار گرفتن در محل خروج، تا در زمان افزایش حجم آتش سوزی بتوانید از آن محل خارج شوید.
قیمت سیستم های اطفای حریق
قیمت سیستم های اطفای حریق، با توجه به نوع، وزن و مواد تشکیل دهنده آن، متفاوت است. علاوه بر این، در بسیاری موارد، قیمت سیستم ها به تعداد، اندازه اسپرینکلر ها و نوع طراحی آن ها نیز بستگی دارد.
گروه صنعتی آژمان، یکی از فعلان پیشرو در حوزه تجهیزات اعلام و اطفای حریق است که متناسب با انواع ساختمان ها و فضا های مختلف، به تولید پیشرفته ترین سیستم های اطفای حریق پرداخته است. محصولات تولیدی این مجموعه، علاوه بر کیفیت، دارای پشتیبانی گسترده و خدمات پس از فروش نیز می باشند.